İyi Prompt Yazma Rehberi: Ai’dan İlk Seferde Doğru Sonuç Alma

Ai araçlarının gücü çoğu zaman “modelden” değil, ona ne söylediğinden geliyor. Aynı araca iki kişi farklı prompt yazdığında biri “mükemmel”, diğeri “vasat” sonuç alıyor. Bu rehber, günlük işlerde (e-posta, içerik, analiz, sunum, kod) daha hızlı ve daha tutarlı sonuç almak için
prompt yazmanın pratik kurallarını anlatıyor.

Prompt aslında bir brief’tir

İyi prompt, bir ajansa iş verir gibi yazılan kısa bir brief’tir: hedefi belli, sınırları net, çıktısı tanımlı.
“Bana X hakkında bir şeyler yaz” yerine, “X’i şu formatta, şu kitleye, şu amaçla yaz” dediğinde fark oluşur.

1) 10 saniyelik kontrol: 4 soruyu cevapla

• Ne istiyorum? (çıktı türü: e-posta / metin / tablo / plan / kod)
• Kimin için? (hedef kitle / seviye / sektör)
• Ne işe yarayacak? (amaç: ikna / bilgilendirme / karar / üretim)
• Nasıl teslim edilsin? (format, uzunluk, ton, madde sayısı)

2) Altın şablon: “Hedef + Bağlam + Format + Kısıt”

Aşağıdaki şablonu ezberlersen, çoğu işi tek seferde bitirirsin:

Rolün: [uzman rol]
Hedef: [ne üretecek?]
Bağlam: [kim için, neden, hangi detaylar]
Format: [başlıklar / tablo / madde sayısı / dil]
Kısıtlar: [uzunluk, yasaklar, mutlaka olsunlar]
Kalite ölçütü: [neyi “iyi” sayacağız?]

Örnek (Profesyonel e-posta)

Rolün: Kurumsal iletişim uzmanı
Hedef: Toplantı sonrası follow-up e-postası yaz
Bağlam: Görüşme 20 dk sürdü, demo yapıldı, karar verici dönüş bekliyoruz
Format: Konu satırı + 2 paragraf + 3 maddelik next steps
Kısıtlar: Nazik ama net, 120-160 kelime, suçlayıcı olma
Kalite ölçütü: Tek bir CTA olsun ve tarih öner.

3) En çok iş gören 6 prompt tekniği

Teknik A — “Önce soru sor, sonra üret”

AI her zaman doğru soruyu sormaz. Özellikle belirsiz işlerde önce 3–5 netleştirici soru sordurmak kaliteyi yükseltir.

Bu işi en iyi şekilde yapabilmen için bana 5 soru sor.
Ben cevapladıktan sonra nihai çıktıyı üret.

Teknik B — “Örnek ver (örnek = hız)”

İstediğin ton ve formatı bir örnekle gösterdiğinde, sonuçlar daha tutarlı olur.

Aşağıdaki örneğe benzer bir stil kullan:
[ÖRNEK METİN]
Şimdi aynı stilde şunu yaz:
[KONU]

Teknik C — “Çıktı formatını kilitle”

“Uzun uzun anlatma” demek yerine, formatı kilitlemek daha etkili.

Sadece şu formatta cevap ver:
1) Özet (3 madde)
2) Öneriler (5 madde)
3) Riskler (3 madde)
Başka hiçbir şey yazma.

Teknik D — “Kısıt koy (sınır = kalite)”

Kısıtlar, AI’ın dağılıp “genel konuşmasını” engeller.

200 kelimeyi geçme. Süslü cümle kurma. Teknik terimleri basit anlat.

Teknik E — “Revizyon komutu ekle”

Birinci çıktı %80 ise, ikinci turda %95 olur. Ama revizyonu doğru istemek gerekir.

Yukarıdaki metni:
– %30 kısalt
– Daha net yap
– Yeni bilgi ekleme
– Aynı anlamı koru

Teknik F — “Kalite kontrol rolü”

AI’a kendi çıktısını kontrol ettir. Özellikle SEO, hukuk, teknik metinlerde çok işe yarar.

Kendi çıktını eleştir:
– Belirsiz kısımlar
– Kanıtsız iddialar
– Fazla tekrar
Sonra yalnızca düzeltilmiş final sürümü ver.

4) 7 yaygın prompt hatası (ve hızlı düzeltmeleri)

• Hata: “Bana X yaz.”
  Düzelt: hedef + format + kitle ekle.
• Hata: Çok uzun prompt, tek seferde her şeyi istemek.
  Düzelt: işi 2 aşamaya böl (taslak → revizyon).
• Hata: Ton belirsiz.
  Düzelt: “samimi-profesyonel / net-kısa / ikna edici ama abartısız” gibi net ton tanımla.
• Hata: Format belirtilmiyor.
  Düzelt: çıktı şablonu ver (H2/H3, tablo, madde sayısı).
• Hata: Uydurma riskini yönetmemek.
  Düzelt: “Bilmiyorsan söyle, kaynak yoksa uydurma” kuralı ekle.
• Hata: Hedef kitle yok.
  Düzelt: “başlangıç / orta / uzman” seviyesini yaz.
• Hata: “Tek prompt ile mükemmel” beklentisi.
  Düzelt: 2 tur yaklaşımı: üret → kısalt/iyileştir.

5) Kopyala-yapıştır: Profesyonel prompt şablonları

Şablon 1 — İçerik (Blog / Rehber)

Rolün: Deneyimli editör
Hedef: [KONU] hakkında rehber yaz
Hedef kitle: [KİTLE]
Amaç: [BİLGİLENDİR / İKNA / KARŞILAŞTIR]
Format: Giriş + H2/H3 iskelet + örnekler + kısa SSS
Kısıt: AI gibi konuşma, gereksiz sıfat yok, net ve pratik yaz.

Şablon 2 — SEO (Meta + Başlık)

Sayfa konusu: [KONU]
Hedef anahtar kelime: [KELİME]
5 Meta Title (55-60 karakter) + 5 Meta Description (145-160 karakter) yaz.
Clickbait yok, net fayda, doğal Türkçe.

Şablon 3 — İş (E-posta / Toplantı)

Rolün: Kurumsal iletişim uzmanı
Hedef: [E-POSTA / TOPLANTI ÖZETİ]
Bağlam: [DETAY]
Format: [KONU + GÖVDE + MADDELER]
Kısıt: Kısa, net, tek CTA.

Sık Sorulan Sorular

Prompt’u Türkçe mi yazmalıyım, İngilizce mi?

İşin Türkçe çıktıya ihtiyacı varsa Türkçe yazmak daha tutarlı olur. Teknik doküman, kod veya kaynak taraması ağırlıktaysa İngilizce daha stabil sonuç verebilir.
En iyi yöntem: prompt’u Türkçe yaz, kritik terimleri parantez içinde İngilizce ekle.

Ai bazen niye “genel konuşuyor”?

Çünkü prompt’ta hedef, format veya kısıt net değilse “güvenli alan”a kaçıp genel cevap üretir.
Formatı kilitlemek ve örnek vermek bu problemi hızlı çözer.

En hızlı gelişme yöntemi nedir?

Tek bir iş için (ör. meta description, e-posta, toplantı özeti) kendine 3 prompt şablonu oluştur.
Her seferinde sıfırdan yazmak yerine aynı şablonu doldur. Sonuçlar hem hızlanır hem standardize olur.

Not: TeknolojiTR’deki “Ai Aracını Bul” bölümünü kullanırken de aynı mantık geçerli: arama kutusuna sadece “ai” yazmak yerine, ihtiyacını senaryo gibi yazmak (ör. “youtube özetleme”, “pdf ile sohbet”, “tab gruplama”) daha iyi sonuç verir.