Ai Aracı Seçme Rehberi: “En İyisi” Hangisi Değil, Sana Uyan Hangisi?

AI araçları çok hızlı çoğalıyor. Bu kalabalıkta “en iyi” diye aratınca karşına çıkan listeler ise genelde aynı: birkaç popüler isim, birkaç benzer özellik, bitti.
Asıl mesele şu: Senin işini gerçekten hızlandıran araç hangisi?
Bu rehber, bir AI aracı seçerken bakman gereken kriterleri netleştiriyor ve 10 dakikada karar verebileceğin bir kontrol listesi veriyor.

1) Önce amaç: AI’ı neye kullanacaksın?

Aynı araç birine “mükemmel” gelirken, diğerine tamamen gereksiz olabilir. Bu yüzden ilk soru ürün değil, senaryodur.

• Üretim: içerik yazma, görsel üretim, sunum, video, tasarım destek
• Araştırma: kaynak tarama, özetleme, karşılaştırma, soru-cevap
• Otomasyon: tekrar eden işleri akışa bağlama (form doldurma, rapor çekme, etiketleme)
• Analiz: veri/rapor okuma, içgörü çıkarma, metrik yorumlama
• İletişim: e-posta, müşteri destek, satış mesajları, toplantı notu

Eğer amaç net değilse, en iyi araç bile “oyuncak” gibi kalır.

2) 10 dakikalık AI Tool kontrol listesi

Bir aracı denemeden önce (ve denedikten sonra) şu 8 soruya hızlıca cevap ver. Bu sorular seni “hype”tan korur.

1. Çıktı kalitesi: Aynı prompt’u 3 kez çalıştırınca tutarlı sonuç veriyor mu?
2. Doğruluk & kaynak: İddia ettiği şeyleri kaynaklayabiliyor mu? Kaynaklar gerçekten ilgili mi?
3. Kontrol seviyesi: Ton, format, uzunluk, dil gibi ayarları yönetebiliyor musun?
4. Hız: İlk cevap süresi ve yoğun kullanımda performansı nasıl?
5. Gizlilik: Verini eğitim için kullanıyor mu? Kurumsal kullanım için seçenek var mı?
6. Entegrasyon: Chrome eklentisi / API / Zapier-n8n / dosya-PDF desteği var mı?
7. Fiyat / limit: Ücretsiz plan gerçek iş görüyor mu, yoksa “demo” mu?
8. İş akışına uyum: Senin günlük akışını kısaltıyor mu, yoksa yeni bir yük mü getiriyor?

3) En sık yapılan hata: “özellik var” sanıp “iş çözmüyor” olması

Birçok araç sayfada harika görünür: “AI destekli, otomatik, akıllı…” ama gerçek hayatta iki noktada sınıfta kalır:

• Kalite dalgalanması: Bugün iyi, yarın vasat sonuç (özellikle uzun metinlerde)
• Bağlam kaybı: Senin işinin detaylarını anlamadığı için “genel” cevaplara kaçması

Bu yüzden aracı “özellik listesi” ile değil, tek bir gerçek görev ile test etmek gerekir.

4) Hızlı test: Tek görevle karar ver (kopyala-yapıştır)

Aşağıdaki testler 3–5 dakika sürer ve bir aracın “iş aracı” mı yoksa “şov aracı” mı olduğunu hızlıca gösterir.

Test A: Format disiplini

Aşağıdaki konu için yalnızca şu formatta çıktı üret:
1) 5 maddede özet
2) 3 öneri
3) 3 risk
Konu: [KONUNU YAZ]
Kurallar: Başka hiçbir şey yazma.

Test B: Kaynak kalitesi

Şu soruyu cevapla ve her madde için kaynak linki ver:
Soru: [SORUNU YAZ]
Kurallar: Kaynak yoksa “kaynak bulamadım” de. Uydurma yapma.

Test C: Revizyon kabiliyeti

Bir önceki çıktıyı daha kısa, daha net, daha profesyonel yap.
Kurallar: Yeni bilgi ekleme, sadece iyileştir.

Bu 3 testte iyi olan bir araç, genelde günlük işte de iyi çıkar.

5) Puanlama sistemi (pratik)

Karar vermek için basit bir puanlama kullanabilirsin. Her kriteri 1–5 arası puanla:

• Kalite (1–5) — sonuç gerçekten iyi mi?
• Tutarlılık (1–5) — tekrar çalıştırınca çöküyor mu?
• Kontrol (1–5) — format/ton/kurala uyuyor mu?
• Hız (1–5) — bekletiyor mu?
• Entegrasyon (1–5) — akışına giriyor mu?
• Fiyat/performans (1–5) — ödediğine değiyor mu?

Toplam 24+ puan alan araçlar genelde “günlük kullanım” için iyi seviyededir.

6) Hangi kullanıcı hangi aracı sever?

Bu bölüm, kendini hızlı eşleştirmen için:

• İçerik üreticisiysen: çıktı kalitesi + revizyon kabiliyeti + ton kontrolü önemli
• SEO odaklıysan: başlık çeşitliliği + yapı (H2/H3) + meta üretimi + tutarlılık önemli
• Kurumsal çalışıyorsan: gizlilik + veri politikası + takım içi kullanım önemli
• Otomasyon istiyorsan: entegrasyon + tetikleyici/akış + hata toleransı önemli

Sık Sorulan Sorular

Ücretsiz AI araçları yeterli olur mu?

Başlangıç için çoğu zaman evet. Ama düzenli üretim yapıyorsan limitlere hızlı takılırsın. Ücretsiz planın “demo” mu yoksa “kullanılabilir” mi olduğunu test etmek kritik.

Aynı prompt farklı araçlarda neden farklı sonuç verir?

Model kalitesi, sistem talimatları, güvenlik filtreleri ve bağlam yönetimi farklıdır. Bu yüzden araçları “tek prompt”la değil, küçük bir test setiyle kıyaslamak daha sağlıklı sonuç verir.

Bir AI aracının uydurduğunu (hallucination) nasıl anlarım?

Kaynak istiyorsan kaynak vermesi gerekir. Kaynak veremiyorsa “bilmiyorum” diyebilmesi bir artıdır. Şüpheli cümleleri özellikle sayı/tarih/isim içeren kısımlarda kontrol et.

İpucu: TeknolojiTR’de bir aracı incelerken, bu rehberdeki kriterlere göre “Artılar/Eksiler” bölümünü okumak karar süresini ciddi kısaltır.